Mijëra refugjatë ukrainas rrezikojnë të dëbohen nga strehimi i financuar nga shteti hungarez, në një veprim nga Budapesti që aktivistët e të drejtave të njeriut thonë se mund të shkelë ligjin e BE-së.
Një dekret i qeverisë hungareze që ndryshon rregullat për mbështetjen e refugjatëve që ikin nga lufta në Ukrainë nënkupton se mijëra prej tyre përballen me dëbimin nga strehimi i emergjencës – dhe, sipas aktivistëve për të drejtat e njeriut, dëbimet kanë filluar tashmë.
Sipas dekretit të lëshuar në qershor, nga data 21 gusht, vetëm refugjatët nga pjesët e Ukrainës të konsideruara të prekura nga konflikti kanë të drejtë për strehim falas nga shteti hungarez. Aktualisht janë 13 rajone në këtë listë, asnjë prej tyre në pjesën më perëndimore të vendit.
Kjo situatë lë disa mijëra qytetarë ukrainas, veçanërisht nga rajoni perëndimor i Transkarpatisë që kufizohet me Hungarinë dhe ku gjuha hungareze flitet gjerësisht, përballë mundësisë së dëbimit nga strehimi i tyre – dhe pa mjete për t'u kthyer në shtëpi ose pa dëshirë për ta bërë këtë ndërsa lufta vazhdon.
Sipas Komisionerit të Lartë të OKB-së për Refugjatët, në fund të muajit të kaluar në Hungari ishin regjistruar për mbrojtje të përkohshme pak më shumë se 46,000 refugjatë ukrainas, një status që u është dhënë atyre sipas legjislacionit evropian, të aktivizuar menjëherë pas pushtimit më 24 shkurt 2022, që u jep të drejtën të banojnë në një shtet anëtar të BE-së.
Shumica e personave të zhvendosur po paguajnë vetë për strehimin e tyre ose po qëndrojnë me miq, familjarë ose vullnetarë, por Komiteti Hungarez i Helsinkit, një grup për të drejtat e njeriut, vlerëson se rreth 4,000 prej tyre që nuk kanë mjete të mjaftueshme kanë qëndruar në strehim të financuar nga shteti, nga të cilët deri në 3,000 nuk janë më të kualifikuar.
Dëbimet kanë filluar tashmë, tha András Léderer, drejtori i avokatisë së grupit, duke folur për Euronews nga Kocs, rreth 70 km në perëndim të kryeqytetit Budapest. Rreth 120 refugjatë, dy të tretat e tyre fëmijë, u larguan nga strehimi i tyre i përkohshëm në fshat këtë mëngjes, tha ai.
“Këta njerëz thjesht qëndrojnë në rrugë, nuk kanë ku të shkojnë,” tha Léderer këtë pasdite. Komiteti Hungarez i Helsinkit beson se veprimet e qeverisë hungareze janë të paligjshme sipas ligjit të BE-së.
“Ne kemi paraqitur një ankesë formale në Komision në korrik, pas futjes së këtyre ndryshimeve. Përfituesit e mbrojtjes së përkohshme, sipas ligjit të BE-së, duhet të sigurohen me strehim nga shteti,” tha aktivisti për të drejtat e njeriut.
“Kjo është edhe një shembull tjetër i një shkeljeje të qartë të ligjit të BE-së nga Hungaria,” tha Léderer, duke shtuar: “Deri më tani, nuk kemi marrë asnjë përgjigje."
Komisioni Evropian tha se po shqyrtonte një kërkesë nga Euronews për të sqaruar pozicionin e tij mbi zhvillimet dhe ankesat e paraqitura nga OJQ-ja.
Dekreti i qeverisë hungareze ka prekur në mënyrë të veçantë refugjatët romë, sipas faqes së pavarur të lajmeve hungareze telex.hu, e cila raportoi dje se grupi shpesh i margjinalizuar etnik përbën shumicën e refugjatëve nga Transkarpatia që qëndruan në Hungari.
Brenda dy javësh nga pushtimi i Ukrainës më 24 shkurt 2022, Këshilli i BE-së aktivizoi Direktiven e Mbrojtjes së Përkohshme të vitit 2001, e cila u jep refugjatëve nga zona e prekur – në këtë rast ‘Ukrainë’ – të drejtën për të banuar, duke u hapur akses në shërbime si kujdesi shëndetësor dhe arsimi për fëmijët.
Duke e bërë këtë disa herë tashmë, ekzekutivi i BE-së propozoi në qershor zgjatjen e mbrojtjes së përkohshme për refugjatët ukrainas – me kostot që mbulohen kryesisht nga fondet ekzistuese të buxhetit të BE-së – me një vit tjetër deri më 4 mars 2026, një propozim që u miratua nga shumica e shteteve anëtare të BE-së më 25 qershor.
Jean-Nicolas Beuze, përfaqësuesi i UNHCR-së për BE-në, Belgjikën, Irlandën, Luksemburgun dhe Holandën, e mirëpriti këtë lëvizje në atë kohë, duke thënë se ajo siguron "siguri më të madhe për refugjatët nga Ukraina" duke u dhënë atyre banim të vazhdueshëm.
"Edhe pse është një mbrojtje e përkohshme, kjo mbrojtje garanton që më shumë se 4.2 milionë refugjatë nga Ukraina të kenë të drejtën e banimit, aksesin në shërbimet publike dhe në tregun e punës të vendeve pritëse për një vit tjetër," tha Beuze.
Aktualisht ka 4.19 milionë persona të zhvendosur të mbuluar nga ky skemë në të gjithë BE-në, sipas propozimit të Komisionit – me mbi 1.2 milionë në Gjermani, pothuajse 1 milionë në Poloni dhe 400,000 në Çeki, duke lënë në hije numrat në Hungari, me një gjasë për më shumë refugjatë që do të pasojnë në muajt e ardhshëm.
© SYRI.net